CEZA
İLE RÖPORTAJ
CRapstar/Ceza/Hammer Müzik Radikal
Gazetesi / Müjde YAZICI Röportaj
Ceza sahasinda rap var! Ceza, ikinci solo albümü 'Rapstar' ile gündem yaratmayi
basardi. Genç MC , kendisini asla 'star' olarak görmedigini, çünkü kat edilecek
çok uzun bir yolu oldugunu söylüyor Her sey 'Rapstar' albümüyle gündemde olan
Ceza ile röportaja gittigimizde oldu! Ceza'yla Guinness Rekorlar Kitabi'na
girebilecek bir röportaja imza attik. Unkapani IMÇ'deki Hammer Müzik'te
bulustuk. Ceza, bol sortu, sirt çantasi ve yaninda kendisine iki beden büyük
gelen tisörtlü, 'ayni model' arkadasi Fuat'la (o da rap'çi) geldi. Öyle 'ünlü
kaprisi' yapacak birisi olmadigini önceden kestirdigimiz Ceza'yla dünyanin en
hizli röportajini yapma serefine nail olduk. Sorularimiza flex (hizli yapilan
rap teknigi) cevaplar veren Ceza ile rekordan rekora kosuyorduk. 15 dakika
dolmadan dokuz soruyu yanitlayan Türkçe rap'in gündemdeki ismi Ceza, yaptigi
isin hakkini gündelik hayatinda da verdigini bize ispatlamis oldu! 'Rap için
zaman gerek' Gerçek ismi Bilgin Özçalkan olan 28 yasindaki Ceza, Türkiye'de
rap'a olan ilginin gözle görülür bir sekilde arttigini ancak asilmasi gereken
daha çok nokta oldugunu söyledi: "Arkamiza dönüp baktigimizda kat ettigimiz yolu
görüyorum. Oldukça iyi yerdeyiz ama henüz olmasi gerektigi yerde degil. Biraz
daha zaman gerek". Sinifin çaliskan, hirsli ögrencisi edasiyla isini sahiplenen
ve kendini Türkiye'deki rap müzigini gelistirmeye adayan Ceza, 'Artik olduk biz'
dememiz için ne gerekiyorsa saydi: "Etrafa baktiginizda her yerde rap'le, hip
hop'la ilgili materyalleri bulabilmeliyiz. Gençlerin gidebilecegi ortak
mekânlar, grafiti yapilabilecek yerler, break dans okullari olmali; gruplar
çogalmali, rap'in piyasada saygin bir yeri olmali. Su anda biz Türkiye'de rap'in
yolunu çiziyoruz. Dikkatli adimlar atmaya çalisiyorum. Bu isi önce rap, sonra
kendim için yapiyorum." Candan Erçetin ve Burcu Günes'le düet yaptigini
hatirlatiyoruz. Cümleye 'Popüler isler yapan müzisyenler' diye basladigimiz için
hemen sözümüzü kesiyor: "Amacim popüler olmak degil. Ilk çikis yaptigim dönemde
böyle bir sey yapsaydim o zaman popüler olmak için yapmis olurdum. Yapilan is
sadece iki farkli tarz müzik yapan insanin birlikte çalismasindan baska bir sey
degil. Bazi popçu arkadaslar basarili olamiyorlar. Türkünün üzerine ritim koyup
techno, elektronik oldu diye partilerde çaliyorlar. Dinleyici bunlari
eleyecektir." Rap müzigin, Türkiye'de de zamanla kabul edilebilecegini düsünen
Ceza, "Rap, 'Türk kültürünü yansitmiyor' diye bir sey olamaz" diyor. Rock kabul
edildiyse, rap de kabul edilir düsüncesinde olan Ceza, "Ilk zamanlarda büyük
zorluklar yasadik. Ama bunlari kendi içimizdeki problemlerden dolayi yasadik
elbette. Simdi gümbür gümbür yapiyoruz isimizi. Insanlar bunu Amerikan
emperyalizmi olarak düsünmesinler istiyorum. Bu müzik zaten Amerikan hükümetine
bir isyan olarak siyahlarin yarattigi bir müzik tarzi degil mi? Iste simdi de
bütün dünyaya yayildi" diyor. 'Konusan herkes rap yapabilir' Elektrik idaresinde
çalisirken rap yapmaya baslayan Ceza, müzigin kendisi için sadece 'bir ugras'
olmaktan çiktigi anda elektrik isini birakmis. 'Ekonomik olarak rahatladim'
diyen Ceza'nin en büyük emeli ömrünü bu sekilde müzikten para kazanarak
sürdürmek: "Küçüklükten beri gerçeklestirmek istedigim ideallerimi yapmam için
bana müzik kapilarini açti." Genç sarkiciya göre konusabilen herkes rap
yapabilir. Hatta ona göre konusmak rap demek. Ancak aradaki farkin altini
çizmeden de geçemiyor: "Kolay degil. Bu isi büyülü ve etkileyici bir sekilde
yapmak çok önemli. Bir formül gibi düsünmek gerek. Is harf uyumundan basliyor.
Sesli harfle bitirip, sessiz harfle baslamaniz gerekiyor. Hece sayisi, cümle
uzunlugu ve anlam bütünlügünü ayarlamak usta bir gitaristin gitarini çalmasi
gibi emek gerektiriyor." Nefret adli grubuyla iki albüm yapan Ceza'nin 'Med
Cezir'den sonra ikinci solo abümü olan 'Rapstar', çikar çikmaz 50 bin satis
rakamina ulasti ki, bu daha baslangiç. 'Ceza sahasina' girmek isteyenler için
söylüyoruz; Ceza 19 Eylül 17.00'de (her yastan insan gelebilsin diye erken) Old
City'de bir konser verecek. Ayrica 3 Ekim'de Prodigy'den önce sahneye çikacak.
-----
Kaynak : Sabah Gazetesi / Günaydin Eki
Ceza : ''En Iyi Türkçe Rap' i Ben Yapiyorum !'' Rap müzigin yildizi Ceza, yeni
albümünün arifesinde Esquire dergisinin nisan sayisina röportaj verdi. Ceza,
"Kendini begenmislik yapmayayim ama Türkiye'de bu isi en iyi ben yapiyorum"
diyor.
"Gerçek adim Bilgin, Ceza lakabim. Rapçi'ler arasinda atismalar olur, ozanlarin
atismasi gibi. Bu konuda basarili oldugum için bana Ceza dediler"
Gençligin yeni idollerinden Ceza, "Med Cezir" isimli albümü ile adini büyük
kitlelere duyurmustu. Su siralar yeni albümünün hazirliklari içerisinde olan
genç rapçi, ünlü erkek dergisi Esquire'in son sayisinda Yalim Aydin'in
sorularini yanitladi.
* Insanlar "Ceza"yi grup olarak algiliyor. Ama tek tabanca takiliyorsun
galiba...
Lakap olarak kullaniyorum. Rap müzikte freestyle diye bir olay vardir. Herkes
nick name kullanabilir. Ceza çok uzun zamandan beri kullandigim bir isim. Gerçek
adim Bilgin ama Ceza ismi daha çok kullaniliyor artik. Daha bilinir oldu. Bence
çok hos bir isim. Ayrica rapçi'ler arasinda atismalar olur, bizdeki ozanlarin
atismasi gibi, bu konularda basarili oldugum için adima Ceza dediler.
* Peki rap'in enstrümani var mi? Her sey rap'in enstrümanidir. Rap ilk basta
insanin içinden ve agzindan gelir. Sonra müzige dökülür ve devam eder. Illaki
klasik rap ritimlerinin olmasina gerek yok. Mesela ben yeni albümümde deneysel
bir seyler yapmaya çalistim. Farkli soundlar denedim. Her türlü müzigin üstüne
rap yapilabilir zaten.
* "Med Cezir" albümünde yayli enstrümanlar kullanmissin. Yeni çikacak olan
albümünde bu tip tatlar var mi? Yeni albüm sound kalitesi olarak daha
profesyonelce diyebilirim ama müzige verilmek istenen ruh, yine ayni. Kayitlar
sirasinda gitar ve bas gitari canli kullanmaya çalistik. Sonra birkaç yerde
Ramazan davulu kullanmaya çalistik. Yeni albüm, Med Cezir'e göre sound olarak
daha sert ve seri. Alisilmisin disinda konu ve ritimler olacak.
* Genelde inanis olarak 'gurbetçiler bu tür müzigi yapar' derler. Sende böyle
bir 'gurbetçi' durumu var mi? Hayir, yok. Ben 1977'de Üsküdar'da dogdum. O
zamandan beri Istanbul'da yasiyorum. Türkiye disina da sadece konserler vermek
için çiktim. Bu isle ugrasan insanlarin yurtdisindan gelme sebebi açik. Orada
her türlü imkana sahipler. Stüdyo olsun, maddi olsun, medya olsun bu isin tüm
yönlerini görüp ögrenebiliyorlardi ve Türkiye'ye empoze ediyorlardi. Türkiye'de
olanaklar olmadigi halde biz bu isi basardik. Kendini begenmislik yapmayayim ama
kendime güvendigimden dolayi Türkiye'de en iyi Türkçe rap'i yaptigima
inaniyorum. Çünkü yabanci ülkelerdeki konserlerde Türkçe söylememize ragmen
insanlarin eslik etmeye çalistigini, Türkçe bir seyler ögrenmeyi arzuladiklarini
görüyorum.
* Albümlerindeki sarki sözlerinin hepsi sana ait. Nasil bir süreçten geçiyor?
Öncelikle insanin içindeki ritim duygusunun gelismis olmasi lazim. Ayrica
kendimde ozanlik oldugunu hissediyorum ve bu müzigi tanimaniz, uzun süre
incelemeniz, dinleyip çalismalar yapmaniz gerekir. Söz yazma hadisesine
gelince... Albümdeki tüm müzikler bitince oturup bir seyler yazarim. Bu da en
fazla yarim saatimi aliyor.
* Sorunlu musun peki? Her insan kadar. Aklima gelen her seyi söyleyebilirim.
Bunlar irkçiliga karsi, doganin yok olmasina karsi olabilir. Yahut baska bir rap
grubuna gicik olmussam, onlara sarki yazip dalga geçebilirim. Çekindigim bir sey
yok.
* Rap müziginde kullanilan mimik ve hareketler var. Bunlarin özel bir anlami var
mi? Hayir, herhangi bir anlami yok bu hareketlerin. Ben de yapiyorum sarki
söylerken bu hareketleri ama içimden geldigi için yapiyorum. Psikolojik olarak
arastirilmasi gerekebilir belki. Ama benim yaptiklarim Amerika'daki sokak
müzisyenlerinin yaptigi hareketler gibi degil, biraz daha farkli.
* Hip-hop, rap bunlar hep karistiriliyor. Bu türlerin temel farkliliklari nedir?
Dünyada hip-hop, neseli müzik olarak anlamlandirilabiliyor. Hip-hop'u bir agaç
olarak düsünün. DJ'lik, rap, grafiti de bunlarin bir dali.
Rap müzigin parlayan yildizi Ceza; Candan Erçetin'in sarkilarini aglayarak
dinlerken kendini bir anda onunla düet yaparken bulmus. Ikilinin birlikte
söyledigi 'Sehir' sarkisinda, Ceza'nin kanserden kaybettigi annesinden izler
var....Candan Erçetin'in "Sehir" ve Burcu Günes'in "Sahilden" isimli
sarkilarinda düet yapan rapçi Ceza bir anda müzik dünyasinin gözdesi oldu. Rap
müzigin, gençleri illegal yollardan uzak tuttuguna deginen genç sanatçi, yeni
kaseti için de oldukça iddiali konustu.
RAP'I BIZ TANITTIK
* Son birkaç yildir reklamlarda olsun, yabanci müzik kanallarinda olsun hep rap
müzik var. Rap müzige olan ilginin artmasini neye bagliyorsun? Rap müzigin
Türkiye'de taninmasinin en büyük nedeni biziz. Rap her zaman vardi ama bu kadar
sevilmesi ve tutulmasi, bizlerin sarf ettigi çabalar sayesinde oldu. Verdigimiz
konserlerle her zaman bu müzigi sevdirmeye çalistik. Eminem ve 50 Cent rap
müzigin reklamini yaptilar. Türkiye'de zaten çok iyi rap söyleyen kisiler var.
Dinleyen belli bir kitle de vardi. Ama hiçbir zaman simdiki kadar moda olmadi.
Son yillarda bu kadar tutmasinin nedeni de; insanlar ayni seyleri dinlemekten
bikti. Bizim anlattigimiz konular da ciddi oldugu için kendilerinden de bir
seyler bulabiliyorlar.
GENÇLERI KORUYORUZ
* Rap müzik ile ugrasanlarin toplumda 'kötü çocuk' imajlari var. Bu imajin
olusmasinin nedeni ne? Rap müzik dendigi zaman Harlem'de yasayan ve sürekli suç
isleyen insanlar akla geliyor. Böyle bir imaj var. Ama gerçekte öyle degil. Biz
gençlere bir alternatif sunuyoruz. Hip-hop kültürü gençlere hem okullarinda hem
yasamlarinda kolaylik saglayacak bir kültür. Biz gençleri illegal yollardan uzak
tutmak, korumak için çalisiyoruz.
* Yeni albüm var mi? Bir hafta içinde 'Rapstar' isimli albümüm çikiyor. Bu albüm
dünya standartlarinda, olaganüstü bir albüm. Son dönemlerde artan Popstar,
Popidol tarzi yarismalara elestiri olsun diye albüme 'Rapstar' ismini koydum.
Albümdeki sarkilarin çogunda zaten televizyonlardaki yozlasmaya karsi bir
elestiri var.
* Çalismadigin dönemlerde neler yapiyorsun? Isten artan zamanlarimi Playstation
oynayarak, müzik dinleyerek ve arkadaslarimla gezerek geçiriyorum. Devamli
gittigim bir yer yok. Ama gezmeyi çok seviyorum.
* Sen ne tarz müzik dinliyorsun? Klasik müzikten rock müzige, pop müzikten rap
müzige her tarz müzik dinliyorum. Yelpazemizin genis olmasi gerekiyor ve farkli
tarzlari bilmemiz gerekiyor. Çünkü sadece rap dinleyenler için degil, bütün
insanlar için söz yaziyorum ve sarki söylüyorum. Yaptigim isi sadece rap olarak
degil, müzik ve sanat olarak görüyorum.
-----
"Rapstar ismi albüme inadina kondu."
Türkiye'nin rap yildizlarindan Ceza: "Rapstar ismi albüme inadina kondu. Orada
mecazi bir anlam var. 1 milyon bile satsam kendimi star olarak görmem.
Türkiye'de bu isi çok iyi yapan insan olmadigi için ben ön plandayim" Türkiye'de
hâlâ rap dinleyicisi az mi saniyorsunuz? Hayir, artik hiç de öyle degil. Rap'çi
Ceza'nin son albümü "Rapstar" su anda müzik marketlerde en çok satan albümler
arasinda. Hatta bazi magazalarda bir numaraya oturarak Mustafa Sandal'i bile
geçti. Albüm piyasaya çikali çok kisa bir süre olmasina ragmen su anda 50 bin
satis rakamini devirmis durumda. Çünkü Ceza'nin albümü kapak tasarimindan grafik
dizaynlarina, sarkilarin altyapilarindan sözlerine kadar son dönemde çikan en
iyi islerden biri. Bu Ceza'nin dördüncü albümü. 28 yasindaki rap'çinin asil ismi
Bilgin. Ama artik Ceza gerçek adi gibi. Hatta babasinin bile onu Ceza diye
çagirdigini söylüyor: "Bazen eve telefon geliyor. Babam sesleniyor 'Cezaaa seni
çagiriyorlar.' Kafa buluyor biraz da." Röportaj için Kadiköy'deki Akmar
Pasaji'nda bulustuk. Hasta oldugundan biraz gecikti. Ama içeriye "havayla"
girmedi. Sirtinda çantasi, bol sortuyla her an sokakta rastlayabilecegimiz biri
gibiydi. Bütün sorulara rap'çi hiziyla takir takir cevap verdi. Bu zamana
kadarki albümlerinizden sonra "Rapstar"dan memnun musunuz? Kesinlikle. Anlatilan
her sey benimle ilgili. Her yaptigim iste insanlarin dinledigi sözler direkt
Ceza'nin kendisidir. Anlatmak istedigim seyleri anlatiyorum. Savasla,
soykirimla, dogayla, Türkiye'deki problemlerle, kendimle ilgili seyler
anlatiyorum. Bu albümü hazirladigim dönemde birtakim problemlerim vardi. Geç
yaptik ama iyi oldu. Albüm hazirliklari sirasinda anneniz vefat etmis. Bu,
albümü nasil etkiledi? Annem 98'ten beri hastaydi. 2003 yilinin sonuna dogru
hastaligi çok agirlasti. Albüm çalismalarim bu durumdan çok etkilendi. Anneme
çok düskün bir çocuktum, benim için bambaskaydi. Aralik sonlarina dogru Türkiye
turnesine çiktim. Döndükten sonra annemi kaybettim. Resmen dagildim. O olaydan
sonra dünyaya bakisim degisti. Her sey anlamsiz gelmeye basladi. Ve albümde
birkaç degisiklik yaptim. Agresiflik var içinde sarkilarin. "Athena'yla
yasadigimiz tartismayi sarki yaptim" Ayrica bir de sarki var anneniz için. Evet,
o sarkiyi annemin ölümünden sonra yazdim. Hayatimda en zor okudugum parçaydi.
Ben hiçbir sarkiyi okurken bu kadar kötü olmamistim. Çok kisa bir parça... Ama
bogazimda dügümlendi sarki. Albümünüze "Rapstar" adini koymanizin nedeni ne
peki? Kendinizi artik bir star olarak mi görüyorsunuz? Inadina koyuldu. Çünkü
çok elestiriliyorum. Rap sitelerinde bile salak salak yorumlar yapiliyor. Orada
mecazi bir anlam var. 1 milyon bile satsam rap star olarak görmem kendimi.
Türkiye'de bu isi çok iyi yapan insan olmadigi için ben ön plandayim. Eger
Türkiye'de de Avrupa'daki gibi bir rap piyasasi olsaydi su anda en çok satan
albümler rap yapanlarin olacakti. Genelde rap albümlerinde ünlülere açikça isim
verilerek laf geçirilir. Siz albümünüzde bunu neden yapmadiniz? Albümde üstü
kapali olarak var aslinda. Dinleyen kisi kendini anlayacaktir. 2003 yilindaki
h2000 festivalinde bir grupla sahnede problemimiz olmustu. Hangi grup? Athena.
Ufak bir sürtüsme oldu aramizda. Bunu düsmanlik olsun diye yapmadim. Insanlarin
anlayabilecegi sekilde yazdim. Anadolu'da da konserler veriyorsunuz. Kaç konser
oldu? Bayagi oldu. Sayisini bilemiyorum ama Diyarbakir'a, Gaziantep'e kadar
gittim. Istanbul'da bile sinirli sayida rap dinleyicisi varken Anadolu'da ilgi
nasil? Bence artik Istanbul'da sinirli sayida rap dinleyicisi yok.
Diyarbakir'daki konsere 50 kisi geldi ama onlar benim için çok degerliydi. Kürt
kökenli arkadaslar kisa metrajli bir film yapmislar. Soundtrack olarak
sarkilarimi kullanmislar. Sag ve sol kesimden üniversitelilerin gelip yorum
yapmasi benim için çok iyiydi. Istanbul ve Anadolu dinleyicisi arasinda ne gibi
farklar var? Anadolu'daki konserlerin hepsi önemli. Oradaki gençler alternatif
ariyor. Istanbul dinleyicisi ruhunu kaybetmis durumda. Çok cool takiliyorlar.
Konsere gittiklerinde çimlerde oturup bekliyorlar. Oradaki seyircide 50 kisinin
verdigi ruh bin kisiye bedel. Anadolu kesinlikle konser için daha iyi. "Ben
Türkiye'nin Ceza'siyim, Eminem ise Amerika'nin cezasi" Pek hoslanmadiginizi
biliyorum ama sizi artik Eminem'le kiyasliyorlar. Bence denilmek istenen onun
Amerika'da en iyi olmasi ve burada da benim onun dengi görülmem. Ben Türkiye'nin
Ceza'siyim. O da bence Amerika'nin cezasi! Albümünüz en çok satanlar listesinde.
Artik popüler mi oldunuz? Evet, oldum. Rap müzikle birlikte Ceza biraz daha
popüler oldu. Beklediginiz bir sey miydi peki?Elbette. Olmak zorundaydik.
Ilk zamanlarda popülarite kazanmis olsaydim Cartel gibi bir yaz dönemi grubu
olurdum.Insanlarin beni ve müzigimi tanimasini istiyordum. En sonunda olacakti
bu is. Su anda bence rap müzik için Türkiye'de tarih yaziliyor. Sanirim bu
basari yaninda parayi da getirdi. Bu yönden mutlu musunuz peki? Evet, o yönden
de mutluyum. Çocuklugumdan beri hayalini kurdugum seyler müzik sayesinde
gelismeye basladi. Ben yedi sene elektrik idaresinde isçi olarak çalistim.
Elektrik sayaçlarini kontrol ettikten sonra konser vermeye gidiyordum. Para
kazanmanin zorluklarini biliyorum yani. Gerekirse yine elektrikçilik yaparim.
Bana dünyanin kapilarini müzik açti. Önceden belgeseller seyrederdim ve acaba
ileride doktor ya da bir diploma sahibi olup dünyayi gezebilecek miyim diye
düsünürdüm. Ya da saygideger bir insan olabilecek miyim acaba diye. Simdi müzik
sayesinde dünyayi geziyorum. O yüzden maddiyat çok ön sirada degil benim için.
"Konserlerden sonra kizlar gelecek diye sevgilimin akli kaliyor" Hayatiniz hep
rap'le mi geçiyor? Mesela hep rap mi dinlersiniz? Rap benim dinledigim müzigin
yüzde 30'unu kaplar. Sadece rap dinlemek yaraticiligimi etkiler. Onun disinda
seyler de dinleyip sentezlemeliyim kafamdan. Elektronik, rock, klasik müzik de
dinlerim. Istanbul'daki rap'çiler nerede eglenir? Sizin de elektronikçiler gibi
müdavimi oldugunuz kulüpler var mi? Taksim'deki Alt Kemanci'da Riddim var.
Tarlabasi'nda Manastir iyidir. Ayni zamanda Ortaköy'de Box adli bir kulüpte
hiphop geceleri düzenleniyor. Ama biz arkadaslarimizla evde takilmayi tercih
ediyoruz. Playstation oynayip National Geographic izleyip müzik yapiyoruz.
Gençlerin gidebilecegi birçok yer açildi artik. Peki bu müzige uygun kiyafetler
var. O bol pantolonlari ve rap tisörtlerini nerelerden aliyorsunuz? Ben spor
magazalarindan alisveris yapiyorum. Burada o kadar yok, konserler için
yurtdisina çiktigim zaman orada daha rahat bulabiliyorum. Uzun süredir
Türkiye'den bir sey alamadim. Albümün "Tesekkürler" bölümünde bir sey dikkatimi
çekti. Elif kim? Nisanlim. Bir seneye kadar da evlenecegiz insallah. Hayatini
rap söyleyerek kazanan birinin sevgilisi olmak nasil bir sey acaba? Keske burada
olsaydi da ona sorsaydim. Biz onunla çok uzun zamandir beraberiz. Alti yil oldu.
Onun kaygisi benim taninmam. Konserlerden sonra kizlar falan yanima gelecek diye
akli kaliyor. Kiskaniyor yani. Elbette, ben de kiskaniyorum çünkü. Onun durumu
daha zor, çok iyi anliyorum o yüzden onu. Biz en kötü zamanlarimizda bile
beraberdik. Beni hiç yalniz birakmadi. Hani derler ya, "Her basarili erkegin
arkasinda bir kadin var" diye, benim için de Elif'tir o. Birçok kararimda
yardimci oldu.
-----
Emel ARMUTÇU iLe Röportaj
Rap cahili anneyle rap hayrani oglunun CEZA röportaji
14 yasindaki oglum Deniz’i önce "Sesini kis" diye uyariyordum, bir yandan "Ne
anliyor bu müzikten!" diye söylenirken. Sonra "Odanda dinle" sarti getirdim.
Kapisini da kapattirarak. Yaparim tabii, aramizda 30 yil var, annem de bana hep
"Bagirtma su kadinlari" diye kizardi. Ancak, ben anneme operayi sevdiremedin ama
Deniz, sabirla uyguladigi stratejisi sayesinde benim bu "seye" dikkatimi çekmeyi
basardi.
Uzun bir otomobil seyahatinde, kendimi ilgiyle Ceza dinlerken, hatta yasitim bir
iki arkadasima dinletirken buldum. Hizli konusmaktan ibaret sandigim seyin
aslinda bir müzik olusturdugunu, konusmaktan güzel melodiler dogabildigini
oldukça geç ve biraz da utanarak farkettim. Üstelik akillica seyler söylüyordu
bu çocuk. Öyle abuk sabuk kelimelerin arka arkaya getirilmesinden ibaret degildi
sözleri. Aralarda anlamadigim çok ifade oluyordu yine de ama Deniz de
anlamiyordu onlari. Her zamanki gibi, sözlüge ya da internete bakmak yerine,
bana soruyordu. Sonuçta Deniz’in Ceza’yi anlama çabasiyla sordugu sorular o
kadar çogaldi ki, "Bak yeni albümü de çikiyormus. Gel gidelim, röportaji sen
yap" dedim bir gün. Yesil gözleri kocaman açildi. O kadar inanilmaz bir seydi ki
bu onun için, koltuktan düsüyordu. Geçtigimiz hafta, stüdyoda Ceza adiyla
taninan Bilgin Özçalkan’in elini sikarken de bayilacak zannettim. Ama bayilmadi,
sorularini biraz heyecanlanarak da olsa sordu. Özetle, bu sayfada okuyacaginiz
röportajda, ben bu konuda cahil, biraz da ukala anne rolündeyim. Röportaji
Hürriyet için oglum Deniz Karahali yapti.
Rap dinlemeyen insanlar bile gelip beni tebrik ediyor, demissiniz bir yerde.
Onlardan biri olarak buradayim.
- Çok tesekkürler. Bizim de yillardir anlatmak istedigimiz sey bu. Son
zamanlarda Anadolu’da müzigin tarihini arastiriyorum. Anadolu’ya saz girmeden
önce bin yil boyunca, asiklar dogaçlama bir sekilde konusarak atisirlarmis.
Boyunlarina taktiklari zil gibi seylerle ritim yaparlarmis. Belli ölçülerde
söylerlermis. Bunun adi Sakkiye imis.
Rap yeni ve dis mihrakli bir müzik degil, o zamanda da vardi diyorsunuz...
- Aynen. Bunu yapan insanlar o zaman deli olarak görülüp taslaniyorlarmis.
Insanlar rap müzik için hep Amerikan müzigi, Amerikan emperyalizmi, özentilik
falan diyor. Ama biz bu müzigi Türkçe yapiyoruz. Zaten türkü ve Türk Sanat
Müzigi disindaki tüm müzikler bize batidan veya baska bir kültürden gelmis.
Anadolu’ya saz girince de bu sefer, bunun içinde seytan var demisler. Dertli’nin
"Seytan bunun neresinde" türküsü o yüzden yazilmis. Rock için de söylediler,
simdi rap için söylüyorlar.
KIMI CEZALANDIRIYORSUN
DENIZ - Adini neden Ceza koydun? Eskiden katildigin hip hop yarismalarinda çok
basariliymissin, "cezamiz geldi" diyorlarmis, ondan mi? Yoksa yaptigin müzikle
herkesi cezalandirdigin için mi?
- Ikisi de dogru aslinda. Ayrica Ceza hem yurtiçinde, hem yurtdisinda çok rahat
telaffuz edilen bir kelime.
Cezalandirmaktan kasit ne, nasil cezalandiriliyor insanlar bu müzikle?
- Bunun içinde mecaziyet var. Yaptiginiz müzikle, anlattiklarinizla,
elestirilerinizle insanlara ceza vermis oluyorsunuz. Bu bir metafor tabii. Somut
bir cezalandirma degil.
DENIZ - Nefret var bir de... Ilk grup.
- 1998’de kurduk Nefret’i. Etrafta hiç rap yoktu. Bütün sarkilar asktan bahseden
duygusal sarkilardi. Dünyada sanki sadece ask, sevgi yok. Her gün yasadigimiz
duygulara bakarsaniz, içinde nefret de var. Dünyayla ilgili olanlar, sosyal
problemler, bir sürü sey var.
DENIZ - Sarkilarinda Üsküdar, Karacaahmet çok geçiyor. Neden?
- Üsküdar dogdugum yer. Babamin da dogdugu, ailemin yasadigi yer. Her seyi orada
yasadim. Bu yüzden çok degerli benim için. Ikincisi çok kültürlü bir mahalleydi
benim büyüdügüm. Yahudi, Ermeni, Rum komsularla, onlarin çocuklariyla geçti
hayatim. Kilise vardi, cami, havra bir aradaydi. Sarkilarimda da hep
çokkültürlülügü anlatmaya çalisiyorum, insanlari ayirmamak gerektigini
söylüyorum.
Hep bir itiraziniz var, nelere en çok?
- Haksizliklara en basta. Önyargilara. Savasa, soykirima, toplumu bölmeye,
insanlari ayirmaya... Ama bunlarin disinda, yeni albümde eglenceli seyler de
var.
Kim kiziyor en çok dobra bir sekilde, kizginlikla, bazen küfürle yapilan bu
itirazlara?
- Yarasi olanlar gocunuyor. Ben durup dururken kimseye saldirmadim. Bir iki olay
olmustur belki. Ama çok kavga oldu hayatimda. Okul yillari kötüydü, ödevler
dayatmaydi, daha ilkokulda dayak yemeye basladik. Sonra kiyafetimizden,
küpemizden, söyledigimiz sarkilardan dolayi dayak yedik. Küfüre gelince, Neyzen
Tevfik, küfür dilin cilasidir, demis. Tabii kimsenin namusuna asiri hakaret
etmedikçe... Yerinde kullaninca iyi bir sey küfür.
DENIZ - Her darbede bir arbede baslatiliyor iste, diyorsun. Sen solcu musun?
- Demokratim ben. Solcu sagci diye insanlari siniflandirmayi sevmiyorum. Orada
bahsettigim farkli bir sey. Politikacilari anlatan bir sarkiydi o. Seçim
dönemiydi.
Gerçekten o kadar hizli "icra ediyor" musunuz o sarkilari, yoksa teknik yardim
var mi? Hizlandirma filan...
- Yok. Kesinlikle teknik bir olay yok, tamamen dogal. Çok çalistim. Sesli kitap
okumakla basladim, rap yapar gibi. Giderek daha anlasilir oluyor. Son albüm en
anlasilir olan oldu. DENIZ - Gençlere ne önerirsin, nasil çalisalim?
- Önce çok okumak lazim. Çünkü bu düsünceye dayali bir müzik. Okul bana fazla
bir sey sevdirmedi ama, gençlerin okumasi lazim. Ansiklopedi, sözlük, kitap.
Saglam adimlar atmak lazim. Bir de insanlara satasmaktan çok elestirmeleri,
kiskançliktan, çekememezlikten uzak kalici isler yapmalari gerekiyor. MP3’lerini
internete koyup birbirlerine küfür ederek olmaz. Emek hirsizligiyla da olmaz.
Normal hayatta kullandiginiz kelimeler degildir herhalde. Sözleri yazarken,
sözlük yardimi aliyor olmalisiniz.
- En çok baktigim kaynak sözlük. Özel kelimeleri kullanmayi seviyorum. Bu isin
öztürkçeyle yapilmasi çok zor yani.
DENIZ - Söylüyorsun bir sarkida, bana yazdiklarimin anlamini sormayin,
yazdiklarim benim zaten anlamim, diyorsun da metafiziksel ihtilal ne demek?
- Her seyin tersine dönmesi bir anda, birbirine karismasi. Allak bullak olup,
hiçbir seyin yolunda gitmemesi. Metafizik dendiginde bütün dünyayi ilgilendiren
bir sey, bunun içinde de mecaziyet var.HERKES RAP TAKILIYOR
DENIZ - Ben çiktigin ilk günlerde, Eminem filan dinliyordum. Sen çiktin, seni
dinledim. Sonra herkes rap yapmaya basladi. Simdiyse pop sarkicilari rap tarzi
klipler yapiyor. Herkes rap takiliyor...
- Bakiyorlar Avrupa’daki örneklere, müzik kanallarina. Dünyada simdi bunlar
tutuyor, biz de bunlarla Türkiye’deki insanlari rahatça kandirabiliriz,
diyorlar. Arabesk söyleyeyim, ama Brezilyali kizlar olsun. Hareketli sarki
yapayim rap gibi danslar olsun, diyorlar. Dis görünüse bakmamak lazim.
Ama bir yandan da rap’in popülerlesmesi anlamina gelmiyor mu bu?
- Evet bir anlamda öyle. Demek ki insanlari etkileyebiliyoruz. Ama gerçek degil.
Insanlar aradaki farki görebilmeli. Onun rap’iyle benimkini bir araya, ayni
kefeye koymamali.
DENIZ - Nargilenin dumanina benzer hayallerim, sadece beni zehirler ve uçup
gider, diyorsun. Hayallerin o kadar olanaksiz mi?
- Yeni albümde de var mesela, hayallerim planlarimdan daha güzel... Küçükken
hayallerimiz vardir, ailem olsun, arkadaslarim olsun, yapacagim seylerle ilgili
benim de hayallerim vardi. Ama birçogu olmadi, hayatin düsündügümüz gibi
olmadigini gördük. Hayat zarar veriyor insana. Hayalkirikligi var.
Umut?
- O da var, insallah her sey güzel olacak.
Ama biraz da megalomani var...
- Sadece müzigimle ilgili. Onun disinda degilim.
DENIZ - Evet bir sarki sözü var; Siz mikroorganizmalar ben Nemrut Dag...
- O benle ugrasanlar içindi.
ELEKTRIK IDARESINDE ÇALISIRKEN RAPSTAR OLDU
1977 dogumlu Ceza, Haydarpasa Meslek Lisesi’nin elektrik bölümünü zor bitirmis.
Ögretmenleri çok akilli ama tembel oldugunu söylermis hep. Aktas Elektrik’te
elektrik teknisyeni olarak çalisir, sayaçlari kontrol eder, açar kaparken, bir
yandan da rap yapar, hip hop yarismalarinda milletin basinin cezasi olurmus.
Yavas yavas taninmasi, 1998’de Dr. Fuchs lakapli arkadasiyla kurdugu Nefret
grubuyla basliyor. Kendi çabalariyla yaptiklari sarkilari "Yeralti Operasyonu"
adli albüme sokmayi basaran ikili, daha sonra Hammer Müzik’ten kendi albümlerini
çikariyor: "Meclis-i Ala Istanbul" ve "Anahtar." Sonra yollari ayriliyor, Ceza
kendi albümlerini çikarmaya basliyor.
Medcezir ve Rapstar’dan sonra üçüncü solo albümü olan Yerli Plaka 29 Agustos’ta
piyasaya çikiyor. Daha önce Candan Erçetin, Mercan Dede ve Burcu Günes’le düet
yapan Ceza’nin bu albümdeki sürprizi Sezen Aksu’yla düet. Sarkinin adi, "Gelsin
hayat bildigi gibi." Bir gece yazdigini, bitirdiginde çok duygulandigini ve
aklina sadece Sezen Aksu’nun geldigini anlatiyor. O da sagolsun, kirmamis,
birlikte stüdyoya girmis. Tüm sarkilarin çok duygu yüklü oldugunu söylüyor,
ancak dinleyicilerin "Ne benim" adli parçaya dikkat etmelerini belirtiyor.
Dünyada Tech N9ne, Samy Deluxe ve Afrob’un konuk oldugu parçalarin ses
getirecegini ekliyor. Albüme adini veren "Yerli Plaka" adli parçaya çekilen
klibin senaryosunu kendi yazmis. Klibin yönetmeni, Thomas Garber.
Rap’e en çok yakisan elestirel olan
Kötü çocuklar mi bu rap’çiler?
- Öyle diyemeyiz. Bütün ressamlar kötü müdür, gibi bir soru olur. Bu müzigi daha
fasist yapanlar var, sadece kizlardan paradan bahsedenler var, gangster tarzi
yapanlar var, politik yapanlar var.
Siz hangisine yakinsiniz?
- Ben daha hümanist bir insanim. Barisçi, daha gerçekçi seyler anlatmaya
çalisiyorum.
Hangisi agirlikta dünyada?
- Dünyada daha çok kizlar, para gibi seylerden bahsedenler agirlikta. Gangster
olaylari popüler. Politik olan dünyanin her yerinde var ama çok ön plana
çikarmiyorlar.
Sizce hangisi daha çok yakisiyor rap’e?
- Galiba ciddi, politik, elestirel olani daha çok yakisiyor. Ama bu sonuçta zevk
meselesi. Ben de eglenceli sarkilar yapiyorum. O anda öyle hissedersiniz,
yaparsiniz. Insanlar rap dinlerken eglenmek de isteyebilir, çok dogal. Ama bütün
tarzi öyle olan insanlar var. Fazla seyini çikarmamak lazim.
Kaç yasina kadar yapilabilir bu müzik, bir yas siniri var mi?
- Bir yas siniri yok bence. O enerjiyi hissettikçe yapmak lazim. 500 konser
verdim, hálá her çikista heyecanlaniyorum. Bu sürdükçe ben de sürdürmek
niyetindeyim. Büyümek istemiyorum.
TRT’NIN ARABESKI YASAKLAMASI GIBI...
Powerturk gibi herkesin seyrettigi kanallarda yayinlanmiyor sarkilarimiz. Bu
bizzat Cem Hakko’nun sözü; Türkçe rap yayinlanmaz. Biz de gençlere bize destek
vermeyenlere destek vermemelerini söylüyoruz. Oysa ki Türkiye’de çok iyi gruplar
var rap, punk, hatta en iyileri yeraltinda. Herkesin seyrettigi kanallarda bu
gençlere destek verilmesi lazim. Ama simdi MTV Türkiye basliyor, Dream TV’de,
programlarda yayinlaniyordu zaten. Yine de yapilan sey iyiyse mutlaka hedefine
ulasiyor.
-----
Ceza Röportajlar - Yerli Plaka
Ilk çikislarini Yeralti Operasyonu ile yapan Nefret albümünden sonra Dr.
Fuchs'un askere gitmesi ile bir süreligine donduruldu.
Ceza bu ayrilik döneminde solo olarak yoluna devam etmeye karar verdi.
"Medcezir" adli albüm solo kariyerinin baslangiç tasi oldu. Su günlerde
televizyon kanallarinda ve festivallerde sikça gördügümüz Ceza ikinci solo
albümü "Rapstar"i piyasaya sürdü. Ceza ile yüzyüze yeni albüm ve internet
forumlarinda dönen dedikodular hakkinda sohbet ettik.
"Medcezir" albümünden sonra çok begenilen bir Türk Rap starisin. Yei albümüne de
bu ismi vermissin. "Rapstar" albümünde birden fazla prodüktör ile beraber
çalismissin. Daha önce Nefret ve Medcezir albümünde tek prodüktör ile
çalisiyordun. Bu albümde farkli yelpazeye sahip olmak için mi böyle yaptin?
Yoksa sartlar bunumu gerektirdi?
Isve., Holanda ve Almanya konserlerindebirçok prodüktör ile tanistim. Isveç'te
yaptigim " Tamam " parçasi orada çok begenilmisti, ufak bir düzenleme ile albüme
onu da ekledim. Geçen sene Avrupa turnesi olmustu. Fuat sayesinde Berlin'den
prodüktörler ile çalismalarim oldu. Türkiye'den de bahadir, Mehmet Can ve Sagopa
var. Her isin basinda ben de oldugum için benimde fikrim var bu albümde. Hepsi
usta insanlar oldugu için seve seve hepsini okudum ve güzel bir albüm oldu.
Beklentin nedir albümden? "Medcezir" albümünden sonra oldukça popüler oldun. Bu
albümden sonra farkli bir vizyon yaratmak istiyormusun yoksa "Medcezir" deki
gibi mi kalmak istiyorsun?
Su anki konumumda istedigimi yaptim aslinda. Ilerisi ne gösterir bilemiyorum ama
su anda yaptigim düetlere Nefret döneminde yapsam popüler olmak için yapilmis
gibi bir izlenim verebilirdi. Ama kendimizi kabul ettirdikten sonra bunlari
yaptigimiz için rahatim. Yaptiklarimiz ile herkes bizi ve mantalitemizi
biliyor.Türk Rap piyasasi zaten bizi biliyor. Müzik piyasasindaki insanlara da
"Rapçiler de var " dedinler diye kendimizi göstermeye basladik. Yani kendi
durusumdan ve yaptigim isten ödün vermiyorum. Amaç ve satis olarak pek kaygimiz
yok. Sadece Türk rap piyasasi için degil, tüm dünyadaki insanlar için RAP
yapiyoruz. Bu süre içinde tabiki deneyim kazandik. Ilk bastaki amatörlük ve
çocukça söylemler degisti. Yelpazemiz genisledi, Müzigi daha iyi anliyoruz
artik. Degisik insanlarla diyalog halindeyiz ve onlardan çok sey ögrendik. Bu
tabi ki müzigie yansiyor zamanlar. Sound olarak bence medcezir albümünden daha
iyi bu albüm. Ama ruh ve içerik olarak yine ayni, çünkü ayni yürekten çikyigi
için söylemlerimiz degismedi. Soykirim, irkçilik, doganin yokolmasi ve
popülarite gibi seyleri elestiriyorum.
Albümde Mehmet Can ve bahadir'in sound'u bana çok degisik geldi. Bu tarz genç
müzisyenlerin Türkçe Rap'e farkli bir bakis açisiyla yapilmis alt yapilar var.
Böyle bir sound degisikligine gitmek seni korkutmadi mi?
Açikçasi korkutmadi, çünkü benim vokalim de normal rap vokallerine göre farkli.
Flex yapan Mc'ler sayilidir dünyada. ( Flex: Birbirine çok yakin kafiyelerden
olusan kelimeleri hizli bir biçimde söylemek ). Twista var mesela. Benim
yaptigim aslinda daha underground Türkçe Rap piyasasi için. Normalde çteki
piyasa Mc'lerin daha çok taninmasi ve satmasi gerekiyor. Ama Türkiye'de si anda
yolu biz çiziyoruz belki de. mehmet Can, Bahadir ve da Frogg yillardir rap
dinleyen adamlar. O yüzden iyi kaynastik. Onlarin fikirleri oldu, beraber fikir
alisverisiyle böyle seyler ortaya çikti. Daha farkli sound'lar de ileride
deneyebilirim. Rap kaliplarinin disinda bazi düsüncelerim var.
Artik seni televizyonlarda sikça görür hale geldik. En son Burcu Günes'in video
klibinde seni gördük.Bu Featuring nasil oldu?
Teklif onlardan geldi. Ben kendi bölümümü okudum. Birsene geçtikten sonra, bir
anda parça ortaya çikti. Biz de o sekilde o parçaynin çiktigini ögrendik. Parça
çikmadan önce dinleyemedik ve mix olayinda da basinda duramadik. Aslinda o
birden bire olmus bir olay oldu.
Forumlarda Ceza hayranlarinin bu düet için sana "Ceza artik piyasa oluyor,
degisiyor" gibi söylemleri var.
kesinlikle böyle birsey yok. "Rapstar"i dinlesinler ve ne oldugunu görsünler.
Eskiden beri RAP piyasasinda ne yaparsak yapalim bir sekilde tas atiliyor. Bi
tarz seylere pekte cevap vermek istemiyorum açikçasi. Yapilabilecek en iyi seyin
yapildigina inaniyorum. Bu yola hep beraber çiktik, bu tek benim basarim degil.
Su ana kadar yanimda nekadar insan varsa onlarin basarisi bu. Olay Ceza degildi.
Ceza sadece bayrak gibi birsey olmus oldu. Insanlar "Ceza farklilasti" diye
düsünmesin, kesinlikle böyle birsey yok. Sadece sesimiz daha çok duyuluyor
okadar.
Candan erçetin düeti herkes tarafindan çok egenildi. Parça ceza aprçasi gibi
görüldü. Bu düet nasil oldu?
Teklif yine onlardan geldi ama ben 98 yilindan beri, aslinda "Yalan" parçasini
duydugumdan beri Candan Erçetin'i öteki popçular ayni kefeye koymadim.
yaptiklarini egeniyordum. Hatta Fucsh'la bir iki parçasini cover yapalim mi diye
düsünmüstük. Her çikarttigi albümden en az 3-4 parçasini begenirdim. Bu olmasa
bile ben ona teklif götürebilirdim. Teklif ondan geldi, rüya gibiydi. Hiç
düsünmeden düeti kabul ettim. Sound geldi bize, prça çok iyiydi. Konu da çok
güzeldi. Yasadigimiz yerle ilgili. Candan "Medcezir" albümünü dinlemis ve
etkilenmis. Bu albümü çikarmak istediklerinden beri hep "Ceza'yla da birsey
yapalim" demis. Stüdyoda sözleri okudum, çok begendi ve yaptik parçayi.
Konserlerinde de bu parçanin mimari Ceza diyor. Ben utaniyorum. böyle seylere
pek alisik degilim.
Albümde hangi parçalara klip çekilecek?
Tek klipte iki parça birden var. "Rapstar" parçasini hepsi ve arkasindan "Sabah
basti geceyi" adli parçanin bir kismi olacak. O ikisi birlesik yani. Zaten
"neyim var ki" parçasinin klibi su anda yayinlaniyor. ikinci olarak "holocaust"
, "Dur dedi general" ve "Ben aglamazki" parçalari arasinda gidip geliyoruz.
RZA'nin geldigi konserde Yener'le barismistiniz. Albümde Yener'e bir DISS var.
Hala sorunlar varmi?
O gün çözdük her seyi, bir problemimiz yok. O parça daha önce yapilmisti.
mastering ve mix bitmisti. Geri dönüsü olmadi. Maalesef öyele bir kaza oldu.
Forumlarda konusulan bir dedikodu var.Ben bunu canli sormak istiyorum.
Sagopa'nin double albümünde "56 Denklemli intro" parçasinda Nankör - Bilgi diye
bir kisim var. ( Ceza'nin gerçek adi Bilgin'dir ) O albümde senin hiç feat.'in
olmamasi insanlarin bu lafin sana söylendigi hakkinda bir düsüncesi var. Bu
sadece bir rastlantimi? Sagopa ile aranda bir sorun mu var?
Bence sadece bir rastlanti. Zannetmiyorum Sagopa'nin düsünerek böyle birsey
yazacagini. O albüm çikmadan ve çiktiktan sonra aramiz iyiydi. Bi ara elbet bir
sogukluk oldu ama bunun böyle olmamasi gerektigini anladik. Bu anlamda
yazilmadigini zannetmiyorum. ol sa bile o dönemde yazilmistir. O albümü
hazirlarken ayri yerlerde oldugumuz için feat. yapmadim.
Gelecek için planlarin nedir?
Bir stüdyo kurmayi düsünüyorum. Orada iyi oldguna inandigim grup ve Mc'lere
destek vermek istiyorum. Konserlerimize ve albümlere destek edecegim. Ileride
askerligim var.
Son olarak mesajin nedir?
Röportaj için sana ve Blue Jean'a çok tesekkür ederim. Ilk bastan beri
yanimdasiniz çünkü. Insanlar bizi desteklemeye devam etsinler. Yillar sonra
arkalarina baktiklarinda bizleri ve kendilerini görecekler. Su anda Türkiye'de
rap adina bir tarih yaziliyor. Eger begenmiyorlarsa sussunlar.Bunlar rap'i
baltaliyor. Korsan Cd almasinlar. Korsan CD'lere verilen paralar bu isi yapan
insanlara gitmiyor. Paralari yoksa albümümü alacak ben albümümü kopyalar
veririm. Yeterki o paralar, o insanlara gitmesin. Dünyaya baris!
